على زمانى قمشه اى
17
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
نام گام ابن سينا اشتهار دارد . علاوه وى در قانون نخستين كسى است كه التهاب علاف دماغ را توصيف كرده است ، وى خاصيت سير در مداواى مارگزيدگى را تجربه كرده است ، او براى اوّلينبار در تاريخ طب از گردش ريوى خون خبر داده و گفته است خون در كبد پاك و تصفيه مىشود ، چنانكه خواهد آمد . ابو ريحان بيرونى ( م 442 ق ) در جهان اسلام بدون شك در تراز اوّل دانشمندان رياضى ، فلكى ، هندسى ، سازنده ابزار و آلات جديد و ابتكارى در نجوم ، پژوهشگر تجربى در زمينههاى جغرافيا ، كانىشناسى و داروشناسى است . دانشمندان متأخر بهويژه مستشرقان بهشدت تحت تأثير دانش بيرونى قرار گرفته و بزرگى شخصيت جامع و مبتكر او چشم و گوششان را پر كرده است ، او توانست گامهاى بلند و جديد و بىسابقهاى در پيشبرد علوم بردارد و نوآورىهاى فراوانى عرضه نمايد كه فهرست آنها بدينگونه است : 1 . استخراج جيب ( سينوس ) يك درجه كه از مسايل عالى رياضى است . 2 . قاعده تسطيح كره و ترسيم نقشههاى جغرافيايى . 3 . علت فوران و جستن آب از برخى چشمهها و چاهها ( چاه آرتزين ) . 4 . ترازوى ابتكارى براى سنجش وزن مخصوص اجسام و فلزات . 5 . قاعده نجومى تسوية البيوت كه در نجوم بهويژه در زايچهها كاربرد دارد . 6 . قاعده نجومى مطرح الشّعاع . 7 . قاعدهاى ويژه در تسيير كواكب 8 . سير و حركت نور و صوت و بررسى آنها . 9 . مساحت ، محيط و قطر كره زمين به روش ابتكارى .